Belce Örü Erçin
Emeklilik sistemi, gün geçtikçe daha da makûs bir kabusa dönüşüyor. Vatandaşın emekliliğe yönelik yatırımlarına da gölge düşüyor. Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı’yla, Kişisel Emeklilik Sistemi’nde (BES) devlet katkı hissesi yüzde 30’dan yüzde 20’ye düşürüldü. Kararın yürürlük tarihi ise 1 Ocak 2026 olarak belirlendi. Bütçedeki hissesi yüzde 0.69 olan BES’teki devlet katkısı, enflasyondaki süratli yükselişle birlikte 2022’de yüzde 25’ten yüzde 30’a çıkarılmıştı.
NİSANDA BEKLENİYOR
Toplam büyüklüğü 2.1 trilyon liraya ulaşan, yaklaşık 18 milyon kişinin tasarruf yaptığı BES’te katkı hissesinin düşürülmesi vatandaşı isyan ettirdi. Bu adımı yorumlayan uzmanlar BES’in adım adım Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’ne (TES) dönüştürülmesinin hedeflendiğini belirtti. 2017’de başlayan BES’in, kamu siyasetlerine itimadın az olması ve sistemin anlaşılamaması nedeniyle geç yaygınlaştığını anlatan SGK Uzmanı Emin Yılmaz şöyle konuştu: “BES’in TES’e dönüşmesi için kapsamlı bir mevzuat değişikliği uygulanıyor. TES’in nisanda uygulamaya geçeceği konuşuluyor lakin patronun prim kesintisine karşı çıkmasıyla nedeniyle uygulama seneye kalabilir” diye konuştu.
Maaştan mecburî kesintiye yol açan TES’in aslında düşük fiyatla geçim uğraşı veren işçiyi daha da zora sokacağını söyleyen Disk Emekli-Sen Başkanı Cengiz Yavuz ise “İktidar yıllardır kıdem tazminatının düşük oranda belirlenmesi ya da kaldırılması için çalışıyor. Atılan adımlar, kıdemin kaldırılacağını gösteriyor. Kıdem tazminatı kırmızı çizgimizdir. Sendikalar o günün gelmesini beklemeden refleks geliştirilmelidir” dedi.
BES’te devlet katkısının azalması vatandaşın ‘1 gecede her şey değişiyor, inancımızı kaybediyoruz’ yansısı vermesine ve kıdem tazminatına yönelik soru işaretlerinin artmasına yol açtı.
Yüzde 58’i Hazine’ye geri dönüyor
BES yatırımcısının çok azı, aylık katkı hissesini minimum fiyat ve üzerinde yatırarak yıllık azamî devlet katkısını almaya hak kazanıyor. Dar gelirli vatandaş zati lakin geçimini sağlayabiliyor ya da küçük bir ölçü BES yatırımı nedeniyle devlet katkısının tümünü alamıyor. Devletin katkılar için ayırdığı paranın yüzde 58’i Hazine’ye geri dönüyor. Öte yandan Türkiye’de finansal okur müelliflik oranı düşük olduğu için BES gereğince değerlendirilemiyor.