Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sistemindeki hesaplama çarpıklıkları, tıpkı prim gününe sahip çalışanlar ortasında uçurumlar yaratıyor. SGK uzmanı İsa Karakaş, 2000 sonrası emekliler için “intibak” yasasının bir lütuf değil mecburilik olduğunu belirterek, 16 milyon emekliyi yakından ilgilendiren kritik süreci açıkladı.
EMEKLİLİKTE ‘ZAMANLAMA PİYANGOSU’ DÖNEMİ
Türkiye’de emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışan, sistemdeki hesaplama metotları nedeniyle büyük bir hak kaybı riskiyle karşı karşıya. Türkiye Gazetesi köşe müellifi SGK Uzmanı İsa Karakaş, mevcut durumu sarsıcı bir tespitle özetledi:
“Ülkemizde emeklilik sistemi artık yalnızca bir hesaplama tekniği değil, âdeta bir ‘zamanlama piyangosu’ hâline geldi. Toplumsal Sigorta tekniğinin temel direği olan ‘çok prim ödeyenin çok maaş alması’ unsuru, son yıllarda yerini ‘doğru tarihte dilekçe verenin kazandığı’ çarpık bir sisteme bıraktı.”
SADECE 24 SAATLIK FARKIN BEDELİ: %30 MAAŞ KAYBI
Sistemdeki dengesizliğin en somut örneği, dilekçe verme tarihinde bilinmeyen. Karakaş, enflasyon ve büyüme suratı datalarının maaş bağlama formülünde yarattığı adaletsizliği şu sayılarla gözler önüne serdi:
“31 Aralık 2024 tarihinde emeklilik dilekçesi veren bir emekçi ile 1 Ocak 2025 tarihinde veren mesai arkadaşı ortasında, sadece o bir günlük fark nedeniyle %30’lara varan maaş farkı oluşmuştu. Bu durum, yıllarca tıpkı tezgâh başında ter döken, tıpkı prime temel çıkarı ödeyen ve tıpkı prim gün sayısına sahip iki vatandaşın, emeklilik hayatına büsbütün farklı standartlarda başlaması demek.”
‘SGK KENDİ KALESİNE GOL ATIYOR’
Maaşların düşeceğini anlayan nitelikli iş gücünün sistemden kaçtığını vurgulayan İsa Karakaş, bu durumun hem iktisada hem de SGK’ya ziyan verdiğini belirtti. Karakaş’a nazaran, deneyimli çalışanların erken emekliliğe zorlanması sonucunda; SGK prim gelirinden yoksun kalıyor ve sistem daha erken maaş ödemeye başlıyor. Karakaş bu durumu, “Mevcut sistem, hem ekonomiyi hem de SGK’nın aktüeryal istikrarını çift taraflı bir ziyana uğratıyor” kelamlarıyla eleştirdi.
TEK TAHLİL İNTİBAK YASASI
Hükümetin 2013 yılında verdiği kelamı hatırlatan uzman isim, artık “pansuman” niteliğindeki düzenlemelerin yetersiz kaldığını söz etti. 16 milyon emekli için “essahlı” bir adımın kural olduğunu belirten Karakaş, tahlilin adresini Meclis olarak gösterdi:
“2000 yılı sonrasında emekli olanlar için yıllardır bekletilen ‘intibak’ sıkıntısı artık bir lütuf değil, zorunluluktur. Hükûmetin 2013 yılında verdiği kelamın üzerinden 12 yıldan fazla vakit geçti. Ortadan geçen bu müddette mahkeme kapıları aşındırıldı lakin tahlil Meclis çatısı altında düğümlendi.”
GERÇEK İNTİBAK DÜZENLEMESİ NE GETİRECEK?
İsa Karakaş’a nazaran, Meclis’te yapılacak yeni bir düzenleme yalnızca SSK ve Bağ-Kur değil, memur emeklilerini de kapsamalı. Gerçek bir intibak düzenlemesi şu üç temel direği sağlayacak:
Eşitlik: Birebir prim ve güne sahip olanlar, tarihe bakılmaksızın eşit maaş alacak.
Güven: Vatandaşın sisteme olan inancı tekrar tesis edilecek.
Hak Teslimi: Sistemde uzun mühlet kalanların hakları korunacak.
Sonuç olarak; Karakaş, emekli maaşlarının hesaplanmasında kullanılan TÜİK bilgilerinin tartışmalı hale gelmesinin sorunu derinleştirdiğini belirterek, “Emeklilerimizin intibak taleplerine artık ses verilmeli” davetinde bulundu.